است آماده شود مرگ براى او از اين دارو نسبت به اين بيمار سودمندتر است . آگاه باشيد اگر آنها بدانند مرگ به چه نعمتهايى منجر مىشود آن را خواستار مىشوند و بيش از آنچه خردمند دور انديش طالب دارو براى دفع آفات و تأمين سلامت است خواهان آن مىشدند « 1 » . » امام هادى عليه السّلام بر يكى از اصحابش كه بيمار بود وارد شد ، وى از بيم مرگ گريه و بيتابى مىكرد ، آن حضرت به او فرمود : « اى بندهء خدا از مرگ بيم دارى براى اين كه آن را نمىشناسى ، آيا خود را چنان مىبينى كه اگر تنت چركين و آلوده شود و از چرك و پليدى كه بر تو است در رنج بوده و به گرى و زخمهايى نيز دچار شده باشى و بدانى شستشوى در گرمابه همهء اينها را از تو بر طرف مىكند آيا نخواهى خواست كه وارد گرمابه شوى و خود را از آنها شستشو دهى ؟ آيا مكروه تو نيست كه از رفتن به گرمابه خوددارى كنى و اين پليديها و زخمها در بدنت باقى بماند ؟ عرض كرد : آرى اى فرزند پيامبر خدا ، فرمود : مرگ به منزلهء همين گرمابه است و آن آخرين چيزى است كه تو را از گناهانت پاك و از زشتيها پاكيزه مىكند هرگاه به آن وارد شوى و از آن بگذرى از همهء غمها و اندوهها و آزارها رهايى مىيابى و به همهء خوشحاليها و شاديها خواهى رسيد » ؛ آن مرد آرام شد و به نشاط آمد و تسليم مرگ شد ، چشمها را بر هم نهاد و روانهء ديار آخرت گرديد « 2 » . از امام عسكرى عليه السّلام پرسيدند مرگ چيست ؟ فرمود : « عبارت از تصديق چيزى است كه وجود ندارد « 3 » . چه پدرم از پدرش و او از جدّش امام صادق عليه السّلام در اين باره برايم حديث كرده است : مؤمن هرگاه بميرد مرده نيست و همانا كافر مرده است ، خداوند مىفرمايد : يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ * « 4 » يعنى : مؤمن را از كافر و كافر از مؤمن به وجود مىآورد « 5 » . مردى نزد پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله آمد و عرض كرد : اى پيامبر خدا ! چرا من مرگ را

--> ( 1 ) معاني الاخبار صدوق ، ص 290 . ( 2 ) معاني الاخبار صدوق ، ص 290 . ( 3 ) يعنى آن امرى است كه تصديق آن تصديق چيزى است كه نمىباشد چه مؤمن با مردن نمىميرد و كافر نيز به همين گونه است چه او پيش از اين مرده است ( گفتار علّامهء مجلسى ) و براى سخن امام عليه السّلام نيز معناى ديگرى است كه پس از اتمام حديث خواهد آمد . ( 4 ) روم / 19 : او زنده را از مرده خارج مىكند ، و مرده را از زنده بيرون مىآورد . ( 5 ) معاني الاخبار ، ص 290 . گفتار آن حضرت كه فرموده است : « مرگ تصديق چيزى است كه نمىباشد » ظاهرا معنايش اين است كه مرگ تصديق چيزى است كه وجود ندارد يعنى امرى محال است و آن به منزله مرگ و عمل احمقى است كه فاقد عقل باشد . از امام صادق عليه السّلام روايت است كه فرمود : « اگر خواهى در مجلسى عقل كسى را بيازمايى در خلال گفتار خود از چيزى سخن گوى كه وجود ندارد اگر آن را انكار كرد عاقل و اگر باور كرد احمق است » . امير مؤمنان عليه السّلام فرموده است : « فقدان عقل فقدان حيات است و بى عقل جز با مرده‌ها مقايسه نمىشود ، ذيل خبر نيز مؤيّد اين معناست ، بنابراين ذكر اين خبر در اين جا مناسب نيست .